O organizaciji
Organizacija filmskih autora Srbije je neprofitna organizacija čiji je cilj kolektivno ostvarivanje
imovinskih autorskih prava filmskih autora i drugih nosilaca prava. UFUS AFA ZAŠTITA štiti prava
filmskih (i televizijskih) autora: reditelja, scenarista, snimatelja i autora animiranih filmova na osnovu
ugovora koji su oni sklopili sa UFUS AFA ZAŠTITOM ili na osnovu Zakona o autorskom i srodnim
pravima (kompozitori svoja prava ostvaruju preko SOKOJ-a).
Koja prava štiti UFUS AFA ZAŠTITA?
Opšte pravilo je da se nijedno imovinsko autorskopravno ovlašćenje ne može vršiti bez dozvole autora.
Autor, odnosno nosilac autorskog prava ima apsolutno, isključivo, erga omnes pravo da drugome
zabrani ili dozvoli korišćenje svog dela.
Filmski autori su vlasnici svojih dela, pa su tako ovlašćeni da svakome dozvole ili zabrane da ta dela
umnožavaju, prikazuju u bioskopu, emituju, reemituju, saopštavaju na javnim mestima, interaktivno
čine dostupnim (video on demand) i sl.
Svoja prava mogu ostvarivati individualno ili kolektivno, a to najviše zavisi od same prirode
pojedinih oblika iskorišćavanja.
Individualno ostvarivanje
Pravo na umnožavanje, bioskopsko prikazivanje, emitovanje i interaktivno činjenje dostupnim se
ostvaruju individualno, pošto je u tim situacijama relativno jednostavno da nosilac prava i korisnik
stupe u direktne pregovore o uslovima korišćenja.
Kolektivno ostvarivanje
Međutim, pojedina imovinsko-pravna ovlašćenja je nemoguće individualno ostvariti, pa se ostvaruju
kolektivno. Takav je slučaj sa reemitovanjem.
Šta je reemitovanje filmskih dela?
Iako naš zakon pravi određenu konfuziju jer nepotrebno pravi razliku između reemitovanja i
kablovskog reemitovanja, reemitovanje u suštini predstavlja svako istovremeno saopštavanje
filmskog dela javnosti u neizmenjenom i celovitom obliku od strane lica koje nije TV stanica koja
filmsko delo izvorno emituje.
U praksi se reemitovanje vrši putem kablovskog sistema, IPTV-a, over-the-top usluge ili direct to
home (DTH) usluge.
Zašto se pravo na reemitovanje ostvaruje kolektivno?
Pravo na reemitovanje filmskih dela nemoguće je individualno ostvarivati, za razliku od prava na
bioskopsko prikazivanje ili emitovanje, zato što se kao korisnici prava na reemitovanje pojavljuju
operatori, koji istovremeno distribuiraju veliki broj televizijskih programa u okviru kojih se emituje
još veći broj filmskih dela.
Operator nije upoznat sa programskom šemom svakog kanala koji distribuira u svojoj ponudi,
odnosno nema saznanja čija dela reemituje, pa nije ni u mogućnosti da pravo na reemitovanje
filmskih dela pribavi u direktnom odnosu sa autorom ili drugim nosiocem prava.
Iz tog razloga je u našem zakonodavstvu propisana obaveza ostvarivanja prava na reemitovanje
isključivo preko organizacije za kolektivno ostvarivanje autorskog prava.
Čija dela štiti UFUS AFA ZAŠTITA?
UFUS AFA ZAŠTITA je na osnovu zakona i dozvole Zavoda za intelektualnu svojinu ovlašćena da
„drugome zabrani ili dozvoli reemitovanje i kablovsko reemitovanje filmskih dela“ svih domaćih i
stranih filmskih dela.
Postoje tri kategorije autora, odnosno nosilaca prava na filmskim delima, a to su:
– domaći autori – članovi UFUS AFA ZAŠTITE
– domaći autori koji nisu članovi UFUS AFA ZAŠTITE
– strani autori
Domaći autori – članovi UFUS AFA ZAŠTITE
Domaći autori – članovi UFUS AFA ZAŠTITE su na isključiv način ustupili svoja prava UFUS AFA
ZAŠTITI, sa nalogom da ona u svoje ime, a za njihov račun zaključuje ugovore sa korisnicima
autorskih dela (operatorima) o neisključivom ustupanju tih prava.
Domaći i strani autori koji nisu članovi
UFUS AFA ZAŠTITA štiti prava i domaćih i stranih autora koji nisu njeni članovi, s obzirom da je u
našem pravu ustanovljena zakonska pretpostavka da organizacija ima ovlašćenje da deluje za račun
svih domaćih i inostranih nosilaca autorskog prava u pogledu onih prava i onih vrsta predmeta
zaštite koji su obuhvaćeni njenom delatnošću, odnosno njenom dozvolom.
To je takozvana proširena licenca, institut koji je opšteprihvaćen u međunarodnoj regulativi
kolektivne zaštite autorskog i srodnih prava.
