Profesionalno oboljenje predstavlja specifičan oblik štete u radnom odnosu, koji nastaje kao posledica dugotrajnog izlaganja zaposlenog štetnim uticajima u radnom okruženju. Za razliku od povrede na radu, profesionalno oboljenje se često razvija postepeno, što dokazivanje uzročne veze čini posebno složenim.
Veštačenje i uzročna veza
U postupcima za naknadu štete zbog profesionalnog oboljenja, veštaci medicine rada i sudske medicine imaju značajnu ulogu. Oni se izjašnjavaju o medicinskoj mogućnosti i verovatnoći da je određeno oboljenje nastalo kao posledica konkretnog rada i radnih uslova.
Međutim, postojanje uzročne veze između rada i nastalog oboljenja predstavlja pravno pitanje o kome odlučuje sud, na osnovu ukupne ocene svih izvedenih dokaza. U tom procesu advokat ima ključnu ulogu jer povezuje medicinski nalaz sa organizacijom rada, opterećenjem, trajanjem izloženosti štetnim uticajima i vremenskim sledom događaja.
Procedura utvrđivanja profesionalne bolesti
Koje se bolesti smatraju profesionalnim, kao i na kojim poslovima i pod kojim uslovima, uređeno je Pravilnikom o utvrđivanju profesionalnih bolesti. Napominjemo da samo oboljenja koja su izričito navedena u ovom pravilniku mogu biti priznata kao profesionalne bolesti.
Postupak za utvrđivanje invalidnosti po osnovu profesionalnog oboljenja pokreće se podnošenjem zahteva nadležnoj filijali Republičkog fonda za penzijsko i invalidsko osiguranje. U postupku se kao dokaz koriste relevantni medicinski nalazi zdravstvenih ustanova, uključujući otpusne liste, specijalistički izveštaji, rezultati dijagnostičkih ispitivanja i laboratorijskih analiza.
Pored medicinske dokumentacije, neophodno je pribaviti i stručno mišljenje ovlašćene ustanove medicine rada, kao što su Institut za medicinu rada Srbije Dr Dragomir Karajović, odgovarajuće ustanove medicine rada u Novom Sadu i Nišu, ili Institut za medicinu rada Vojnomedicinske akademije. Ove institucije daju ekspertizu u skladu sa aktom o utvrđivanju profesionalnih bolesti, koja ima ključni značaj u postupku dokazivanja da je oboljenje nastalo kao posledica uslova rada.
Značaj pravne pomoći
Postupci u vezi sa profesionalnim oboljenjima pravno su i dokazno složeni zbog čega je stručna pomoć advokata od ključnog značaja za pravilno vođenje postupka i zaštitu prava osiguranika. Za šire razumevanje odgovornosti poslodavca i prava zaposlenih, pozivamo vas da pročitate i naš tekst o naknadi štete u radnom odnosu (podređeni rad).
